Elektrośmieci w firmie podlegają tym samym zakazom co w domu, a do tego dochodzi ewidencja odpadów. Starego komputera, monitora ani drukarki nie wolno wyrzucić do kontenera na odpady zmieszane. Trzeba je przekazać zbierającemu zużyty sprzęt albo innemu podmiotowi, który ma do tego uprawnienia. Stan prawny na 21.09.2026.
Czym są elektrośmieci według ustawy?
Elektrośmieci to potoczna nazwa zużytego sprzętu elektrycznego i elektronicznego. Zasady postępowania z nim określa ustawa z 11 września 2015 r. o zużytym sprzęcie elektrycznym i elektronicznym (Dz.U. z 2024 r. poz. 573). Zużyty sprzęt to według niej sprzęt stanowiący odpady, łącznie z częściami składowymi, podzespołami i materiałami eksploatacyjnymi.
Dla firm ważna jest druga definicja. Ustawa traktuje jako „pochodzący z gospodarstw domowych” także sprzęt z innych źródeł, jeśli charakterem i ilością przypomina domowy. Osobno ustawa uznaje za takie odpady ze sprzętu, którego z dużym prawdopodobieństwem używają zarówno gospodarstwa domowe, jak i inni użytkownicy.
Typowe biurowe laptopy, monitory, drukarki czy stare komputery stacjonarne mieszczą się w tym opisie. To samo dotyczy wyposażenia firmowej kuchni i zaplecza: lodówek, zmywarek, pralek, a także świetlówek i lamp LED. Luźne zużyte baterie i akumulatory podlegają osobnej ustawie i zbiera się je oddzielnie. Baterii zamontowanych w sprzęcie nie trzeba wyjmować – usuwa je zakład przetwarzania. Skutek jest prosty: zakaz z art. 34 i obowiązek z art. 36 dotyczą przedsiębiorcy tak samo jak osoby prywatnej. Sprzęt typowo profesjonalny, którego gospodarstwa domowe nie używają, w tej definicji się nie mieści.
Czego nie wolno zrobić ze zużytym sprzętem?
Zużytego sprzętu nie wolno umieszczać łącznie z innymi odpadami – zakaz wynika z art. 34 ustawy. Monitor wrzucony do firmowego kontenera na odpady zmieszane to wykroczenie. Art. 95 przewiduje za nie karę grzywny.
Drugi obowiązek ma charakter pozytywny. Według art. 36 posiadacz zużytego sprzętu pochodzącego z gospodarstw domowych przekazuje go zbierającemu zużyty sprzęt albo innemu uprawnionemu podmiotowi. Kto tego nie robi, również podlega karze grzywny (art. 96). Sprawy o te czyny rozpoznaje się w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia. Za wykroczenie odpowiada jak sprawca także osoba, która zajmuje się sprawami gospodarczymi firmy w zakresie gospodarowania zużytym sprzętem (art. 98 ust. 2).
Trzecia pułapka dotyczy sprzętu rozebranego na części. Ustawa zakazuje zbierania niekompletnego zużytego sprzętu i części z niego pochodzących podmiotom innym niż trzy wymienione w art. 35. Są to: prowadzący zakład przetwarzania, duży sklep ze sprzętem oraz odbierający odpady komunalne lub prowadzący punkt selektywnego zbierania. Duży sklep to dystrybutor z co najmniej 400 m² powierzchni sprzedaży sprzętu dla gospodarstw domowych. Komputer z wymontowanymi podzespołami trudniej więc oddać niż kompletny.
O złamanie zakazu z art. 34 najłatwiej przy porządkach przed przeprowadzką. Drobna elektronika ląduje wtedy w workach razem z resztą wyposażenia. Wystarczy wyznaczyć osobne miejsce na zużyty sprzęt elektryczny.
Podmioty, którym firma może przekazać elektroodpady
Odbiór elektrośmieci wolno zlecić wyłącznie podmiotowi z odpowiednim zezwoleniem albo wpisem do rejestru. Tak stanowi art. 27 ust. 2 ustawy z 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587). Ten sam przepis przewiduje wyjątek dla działalności, która decyzji ani wpisu nie wymaga.
| Droga | Kiedy ma zastosowanie | Podstawa |
|---|---|---|
| Zbierający zużyty sprzęt | gdy podmiot ma decyzję zezwalającą na zbieranie | art. 36 ustawy o zużytym sprzęcie |
| Sklep przy zakupie nowego urządzenia | stary sprzęt tego samego rodzaju i o tych samych funkcjach | art. 37 ust. 1 i 2 |
| Duży sklep bez zakupu | sklep z co najmniej 400 m² powierzchni sprzedaży sprzętu; żaden wymiar zewnętrzny zużytego sprzętu nie przekracza 25 cm | art. 37 ust. 3 |
| Zakład przetwarzania | także sprzęt niekompletny | art. 35 ust. 1 |
Przepisy art. 37 mówią o sprzęcie pochodzącym z gospodarstw domowych. Przy kilkudziesięciu stanowiskach komputerowych warto więc wcześniej potwierdzić u sprzedawcy, czy przyjmie taką ilość.
Najważniejsza dla przedsiębiorcy jest zasada odpowiedzialności. Wytwórca odpadów odpowiada za gospodarowanie nimi. Odpowiedzialność przechodzi na następnego posiadacza z chwilą przekazania, jeżeli ma on decyzję albo wpis wskazane w art. 27 ust. 3. W praktyce chodzi o zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów. Sam wpis do rejestru w charakterze transportującego odpady tego skutku nie wywołuje. Przekazanie sprzętu przypadkowemu „skupowi” bez uprawnień tej odpowiedzialności nie zdejmuje.
Zlecenie odbioru podmiotowi bez wymaganej decyzji lub wpisu jest zagrożone administracyjną karą pieniężną. Według art. 194 ustawy o odpadach kara wynosi nie mniej niż 1000 zł i nie może przekroczyć 1 000 000 zł. Ta sama kara grozi za nieprowadzenie ewidencji odpadów.
Przed podpisaniem zlecenia poproś odbiorcę o numer rejestrowy i zakres posiadanego zezwolenia.
Jakie dokumenty powstają przy przekazaniu sprzętu?
Przekazanie odpadów dokumentuje karta przekazania odpadów. Sporządza ją posiadacz, który przekazuje odpady następnemu posiadaczowi, i robi to przed rozpoczęciem transportu. Przejmujący potwierdza przejęcie w Bazie danych o produktach i opakowaniach oraz o gospodarce odpadami, czyli w BDO.
Posiadacz odpadów co do zasady prowadzi też na bieżąco ich ewidencję ilościową i jakościową. Służą do tego między innymi karta przekazania odpadów i karta ewidencji odpadów. Ustawa przewiduje zwolnienia z ewidencji, między innymi dla rodzajów i ilości odpadów wskazanych w rozporządzeniu. Gdy jeden z posiadaczy nie musi prowadzić ewidencji, ustawa dopuszcza niesporządzanie karty przekazania odpadów. To, czy Twoja firma korzysta z tych zwolnień, ustal z osobą, która prowadzi w firmie sprawy BDO i ochrony środowiska.
Potwierdzenie przekazania zachowaj razem z dokumentami likwidacji środka trwałego. Przy kontroli to ono pokazuje, gdzie trafił zużyty sprzęt elektroniczny.
Dane na dyskach – co zrobić przed oddaniem sprzętu
Prawidłowe przekazanie sprzętu nie załatwia sprawy danych. Dysk w oddanym komputerze nadal zawiera dokumenty firmy, a często także dane osobowe klientów i pracowników. RODO wymaga przetwarzania danych w sposób zapewniający ich bezpieczeństwo, w tym ochronę przed niedozwolonym przetwarzaniem i przypadkową utratą.
Zwykłe skasowanie plików ani szybki format nie gwarantują trwałego usunięcia danych – często da się je odtworzyć. Dane usuń programem do nieodwracalnego nadpisywania albo zleć zniszczenie nośników z protokołem. Wyjęty dysk pozostaje odpadem, a komputer bez niego może zostać uznany za sprzęt niekompletny. Dopiero potem sprzęt może trafić do przetwarzania.
Sprzęt sprawny – sprzedaż albo drugie życie
Zużytym sprzętem w rozumieniu ustawy jest wyłącznie sprzęt będący odpadem. Sprawne laptopy i monitory, które firma wymienia na nowsze, można sprzedać pracownikom albo przekazać dalej. Ponowne wykorzystanie lepiej służy ochronie środowiska niż utylizacja elektrośmieci.
Podstawowy warunek: nośniki danych muszą być wcześniej wyczyszczone w sposób nieodwracalny.
Jak to zorganizować przy przeprowadzce biura?
Utylizacja sprzętu komputerowego najczęściej wypada przy zmianie siedziby, gdy firma i tak przegląda całe wyposażenie. Wygodnie jest wtedy zlecić utylizację sprzętu jednemu wykonawcy razem z transportem.
Adexim zajmuje się utylizacją mebli i sprzętu IT w Warszawie. Firma utylizuje między innymi krzesła, biurka, komputery, monitory i drukarki. Zakres opisuje strona utylizacja mebli i sprzętu IT. Usługę można połączyć z przeprowadzką firmy. Wycena jest indywidualna – zapytanie wyślesz przez formularz kontaktowy.
Najczęściej zadawane pytania
Czy sklep musi odebrać stary sprzęt przy zakupie nowego?
Tak, dystrybutor ma obowiązek nieodpłatnie odebrać zużyty sprzęt pochodzący z gospodarstw domowych w punkcie sprzedaży. Warunkiem jest ten sam rodzaj urządzenia i te same funkcje co w sprzęcie kupowanym. Przy dostawie nowego urządzenia pod adres nabywcy odbiór starego następuje w miejscu dostawy. Wynika to z art. 37 ustawy o zużytym sprzęcie.
Co grozi za wyrzucenie komputera do zwykłego kontenera?
Grozi za to kara grzywny. Ustawa zakazuje umieszczania zużytego sprzętu łącznie z innymi odpadami, a złamanie zakazu jest wykroczeniem. Grzywna grozi także temu, kto nie przekazuje zużytego sprzętu uprawnionemu podmiotowi.
Czy można oddać komputer bez dysku?
Można, ale nie każdemu. Komputer bez istotnych podzespołów jest w rozumieniu ustawy sprzętem niekompletnym. Ustawa nie wylicza takich podzespołów, więc brak dysku może zostać tak oceniony przez odbiorcę. Taki sprzęt wolno zbierać tylko prowadzącym zakłady przetwarzania, dużym sklepom ze sprzętem, odbierającym odpady komunalne oraz prowadzącym punkty selektywnego zbierania. Wymontowanie dysku uzgodnij więc wcześniej z firmą, która odbiera elektrośmieci.
Kto odpowiada za sprzęt po przekazaniu go firmie odbierającej?
Odpowiada następny posiadacz odpadów, o ile ma zezwolenie na zbieranie lub przetwarzanie odpadów albo wpis wskazany w art. 27 ust. 3. Odpowiedzialność za gospodarowanie odpadami przechodzi na niego z chwilą przekazania. Jeżeli odbiorca nie ma uprawnień albo jest tylko transportującym odpady, przedsiębiorca nadal odpowiada za swoje odpady. Dlatego kartę przekazania odpadów, jeśli była sporządzana, i dane odbiorcy trzeba zachować.
Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W konkretnej sprawie skonsultuj się z adwokatem lub radcą prawnym.
